Yatırımcı İkamet İzni

İKAMET İZNİ NEDİR?

İkamet izinleri genel olarak kısa dönem ikamet izni ve uzun dönem ikamet izni şeklinde iki ana grupta düşünülebilir. Kısa dönem ikamet izni, Türkiye’de kalış amacı geçici nitelikte olan yabancılara, belirli gerekçelere dayanılarak verilen ikamet iznidir; kural olarak her defasında en fazla iki yıla kadar düzenlenir, ancak bazı özel bentlerde daha uzun süre öngörülebilir. Uzun dönem ikamet izni ise Türkiye’de uzun süre kesintisiz ve yasal olarak yaşamış, kanunda aranan şartları taşıyan yabancılara süresiz olarak verilen ikamet iznidir. Göç İdaresi’ne göre, Türkiye’de vize veya vize muafiyetinin sağladığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların, durumlarına uygun ikamet izni almaları gerekir.

Kısa dönem ikamet izninin başlıca türleri şunlardır:

• Bilimsel araştırma amacıyla gelecekler
• Türkiye’de 200.000 USD’den daha yüksek değerde bir taşınmazı bulunanlar
• Vatandaşlıkta kullanılacak tutarda yatırım yapanlara özel olan yatırımcı ikameti sahipleri
• Ticari bağlantı veya iş kuracaklar
• Hizmet içi eğitim programına katılacaklar
• Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim veya benzeri amaçlarla gelecekler
• Turizm amaçlı kalacaklar
• Kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşımamak kaydıyla tedavi görecekler
• Adli veya idari makamların talep veya kararına bağlı olarak Türkiye’de kalması gerekenler
• Aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçenler
• Türkçe öğrenme kurslarına katılacaklar
• Kamu kurumları aracılığıyla Türkiye’de eğitim, araştırma, staj ve kurslara katılacaklar
• Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlardan mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat edenler
• Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların aile üyeleri
• Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olanlar.

Yatırımcı İkamet İzni (6458 Sayılı Kanun m. 31/1-j)

6458 sayılı Kanun’un 31. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde düzenlenen yatırımcı ikamet izni, bir kısa dönem ikamet izni türüdür. Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapacak yabancılar ile bunların yabancı eşi; kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları, bu ikamet iznine başvurma hakkına sahiptir.

Bu noktada ayrıştırılması gereken konu şudur: aynı kanun maddesinin (b) bendinde düzenlenen gayrimenkul ikameti, bu ikamet türünden farklıdır. Bu başlık altında ele aldığımız (j) bendi yatırımcı ikamet izni; nitelikli yatırımcı statüsündeki kişilerin ve beraberlerindeki eş ve çocuklarının başvurabildiği ikamet izni türüdür. Tüm aile üyelerini kapsayan bu ikamet izni türü; en güvenli ve avantajlı ikamet izni türlerinden biri olarak değerlendirilmektedir. 2026 yılı itibarıyla yatırım değeri, (b) bendi gayrimenkul ikametinden farklı olarak 400.000 USD’dir. Ayrıca bu ikamet iznine sahip kişilerin, yatırımcı sıfatıyla Türk vatandaşlığına başvurma hakları da bulunmaktadır.

Kimler Başvurabilir?

Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapan yabancılarla birlikte aşağıdaki kişiler de yatırımcı ikamet iznine başvurma hakkına sahiptir (yatırım miktarı en az 400.000 USD veya en az 500.000 USD olmak üzere iki ayrı tutar üzerinden değerlendirilmektedir):

• Yabancı eş,
• Kendisinin ergin olmayan çocuğu,
• Eşinin ergin olmayan çocuğu,
• On sekiz yaşından büyük olmasına rağmen engelli veya kısıtlı durumda bulunan çocuğu.

Bununla birlikte anne, baba, kardeş ve yetişkin bağımsız çocuk; bu kapsamda yatırımcıyla birlikte ikamet iznine başvurma hakkına sahip değildir.

Gerekli Evrak Listesi

• Başvuru formu
• Pasaport fotokopisi
• Biyometrik fotoğraf
• Harç ve belge bedeli makbuzları
• Gerekiyorsa tek giriş vize harcı makbuzu
• Sağlık sigortası
• Uygunluk belgesi
• Adli sicil kaydı
• Yatırımcının aile fertleri de başvuruyorsa aile bağını gösteren belge (evlilik belgesi, çocukları da gösteren aile kaydı belgesi vb.)

Önem Arz Eden Hususlar

• Yurt dışından getirilecek tüm evrakların apostilli ve noter onaylı Türkçe tercümeli olması gerekmektedir.
• Adli sicil kaydı, bu tür ikamet izninde çok önemli bir rol oynamaktadır; adli sicil kaydında bulunabilecek bir suç, ikamet izni alınmasına engel teşkil edebilmektedir.
• Adli sicil evrakının geçerlilik süresi genel olarak altı aydır. Bu süre; evrakın apostil onayının yapıldığı tarihten değil, belgenin düzenlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Bununla birlikte, bazı ülke makamları düzenledikleri adli sicil belgelerine geçerlilik süresi yazabilmektedir. Eğer temin edilen adli sicil evrakında altı aydan daha kısa bir süre için geçerli olduğu yönünde bir beyan bulunuyorsa, o evrak özelinde geçerlilik süresi evrakta belirtilen süre kadardır.
• Bilhassa (j) bendi ikamet izni; güçlü bir kısa dönem ikamet izni olması sebebiyle sıkı şekil şartlarına bağlıdır. Birden fazla uyruğa sahip kişilerin farklı uyruk pasaportlarıyla yapacakları başvurularda; isim ayniyet belgesi gibi ek evraklar talep edilebilmektedir.
• Uygunluk belgesi; gerek (j) bendi ikamet izni başvurusu gerekse akabinde gerçekleştirilecek vatandaşlık başvurusu bakımından kurucu nitelikte bir belgedir. Bu belge, yatırımın türüne göre usul farklılıkları içermektedir.
• Tüm bu hususlar; dikkatli ve profesyonel bir ekip tarafından incelenmeli, ardından başvuru süreci başlatılmalıdır. Aksi takdirde ikamet izni başvurunuzun reddedilme tehlikesiyle karşı karşıya kalmanız oldukça muhtemeldir.

Vatandaşlık Perspektifi

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 31/1-j bendi kapsamında düzenlenen kısa dönem ikamet izni; Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapan yabancılar ile bunların eş ve bağımlı çocuklarına tanınan özel bir ikamet izni türüdür. Bu izin türü, özellikle yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı süreci bakımından ayrı bir önem taşımaktadır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki (j) bendi kapsamında alınan ikamet izni, tek başına Türk vatandaşlığı sağlamaz. Bir başka ifadeyle bu ikamet iznine sahip olmak, otomatik olarak vatandaşlığın kazanıldığı anlamına gelmez. Ancak söz konusu izin; yatırım yoluyla istisnai vatandaşlık başvurusu yapılabilmesi açısından son derece önemli bir hukuki zemin oluşturur. Uygulamada (j) bendi ikamet izni, yatırımcı yabancının Türkiye’de yasal ikamet statüsünü tesis ederek vatandaşlık başvuru sürecinin temel aşamalarından birini meydana getirmektedir.

Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı başvurularında süreç genel olarak şu şekilde ilerlemektedir: öncelikle yabancı yatırımcının, mevzuatta öngörülen yatırım şartlarını yerine getirmesi gerekir. İlgili kamu kurumu tarafından yatırımın uygun bulunduğuna ilişkin uygunluk belgesi düzenlendikten sonra; yatırımcı adına 31/1-j bendi kapsamında kısa dönem ikamet izni başvurusu yapılır. Bu aşamadan sonra ise istisnai yoldan Türk vatandaşlığı başvurusuna geçilir. Dolayısıyla (j) bendi ikamet izni; vatandaşlığın kendisi değil, vatandaşlık sürecine geçişi mümkün kılan özel statülü bir ikamet türüdür.

Bu yönüyle (j) bendi ikamet izni; turistik ikamet veya yalnızca taşınmaz edinimine dayalı kısa dönem ikamet izni gibi diğer izin türlerinden ayrılmaktadır. Çünkü bu izin türü, doğrudan yatırımcı statüsüyle ilişkilidir ve çoğu durumda vatandaşlık başvurusunun ön hazırlık aşaması olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca kanun koyucu; bu bent kapsamındaki iznin, diğer kısa dönem ikamet izinlerinden farklı olarak beş yıla kadar düzenlenebilmesine imkân tanımıştır. Bu durum da (j) bendi ikamet izninin yatırımcıya sağladığı hukuki güvencenin daha güçlü olduğunu göstermektedir.

(j) bendi ikamet izninin vatandaşlık bakımından bir diğer önemli özelliği; yalnızca ana yatırımcıyı değil, belirli aile fertlerini de kapsayabilmesidir. Kanun uyarınca yatırımcının yabancı eşi ile kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları da bu kapsamda ikamet izni alabilmektedir. Bu nedenle yatırım yoluyla vatandaşlık başvurularında süreç çoğu zaman yalnızca yatırımcı açısından değil, aile bütünlüğü çerçevesinde de planlanmaktadır.

Sonuç olarak (j) bendi ikamet izni; vatandaşlık veren bir belge değil, yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusunun ikamet temelini oluşturan özel bir hukuki statüdür. Bu izin; yatırımcının Türkiye’de yasal ikametini sağlarken, aynı zamanda istisnai vatandaşlık başvurusunun yapılabilmesi için gerekli hukuki altyapıyı da hazırlar. Ancak vatandaşlığın kazanılabilmesi için yalnızca bu ikamet izninin alınması yeterli olmayıp; yatırım şartlarının eksiksiz şekilde yerine getirilmesi, uygunluk belgesinin alınması ve vatandaşlık başvurusunun ilgili makamlarca olumlu değerlendirilmesi de gerekmektedir.